Ontdek de Grebbeberg

Geologisch monument

Van bijna welke kant je ook kijkt, steeds zie je de beboste flanken van de Grebbeberg oprijzen vanuit de Nederrijn of de Gelderse Vallei. De gidsen leggen uit hoe deze robuuste hellingen zijn ontstaan. Ze laten smeltwaterdalen zien en verklaren hoe die hier zijn gekomen. Ook verduidelijken zij waarom hier al heel lang geleden mensen leefden en woonden. Al sinds de Romeinse tijd was hier de Nederrijn de belangrijkste verkeersader van Noord-Europa.

Landgoederen, schaapskudden en eindeloze heiden

Lang maakte de berg onderdeel uit van het landgoed Heimerstein Toen noemde men dit gebied ook wel de Heimenberg, misschien als herinnering aan de mythologische Reus Heimdall, brugwachter op de regenboog, de weg naar het Rijk van de Goden. In de middeleeuwen trokken schaapskudden over de uitgestrekte heidenvelden die de berg bedekten. De gidsen vertellen over hoe de lanen en het huidige bos ontstonden.

Hoe de wetenschap de Grebbeberg veranderde

De gidsen zullen je uitleggen hoe de ontdekkingen van de Duitse scheikundigen Justus von Liebig met de uitvinding van de kunstmest en Wilhelm Michaëlis, die bedacht hoe van zand en ongebluste kalk kalkzandsteen gefabriceerd kon worden, ertoe leiden dat het landschap op de Grebbeberg ingrijpend veranderde. De ontdekking van de chemische fabricage van looistoffen door Amerikanen August Schulz en Martin Dennis maakten ook dat de eekschillers op de Grebbeberg hun werk verloren. Zij hadden eeuwenlang eikenbast geschild om daaruit natuurlijke looistof te halen. Hoe deze eekschillers gewerkt moeten hebben, kun je nu nog bekijken.

De vestiging van kolenmijnen in Limburg leidde tot de behoefte aan stuthout van dennenhout. Ook daardoor veranderde het aanzien van de Grebbeberg in de 19^de eeuw wederom volledig. Halverwege de jaren zeventig van de vorige eeuw sloten de kolenmijnen weer.

Daarna ontstond de behoefte aan meer natuur in het bos. Tijdens de rondleiding laten wij zien hoe de natuur hier in het bos steeds meer ruimte krijgt, hoe ecosystemen werken en hoe bijvoorbeeld het hout van oude bomen afgebroken wordt en de resten daarvan weer gebruikt worden voor nieuw leven.

Walburg

Rond het veld van de Koningstafel zijn restanten van een ringwalburg en de ruïne van de boswachterswoning te zien. Met name de ringwalburg laat zien dat de geschiedenis rond deze plek ver teruggaat. Het is niet zeker waarvoor dit diende; misschien een uitkijkpost over het rivierenland, dat soms rijkt tot aan het Valkhof in Nijmegen.

De steile helling

De Rijn schuurt, veertig meter lager, langs de voet van de Heimenberg, waardoor in de loop der tijd een steile helling is ontstaan, waardoor je zittend op een royale zitbank kunt genieten van misschien wel ‘het mooiste uitzicht van Nederland’, zoals verslaggever Louël de Jong schreef in Trouw. Hier bij de helling gebeurde in de vroege middeleeuwen volgens de legende iets waarover ze eeuwen later nog spraken. De Koning van de Rijn, Radboud, had zijn vrouw, koningin Aldegonda, haar vooraanstaande positie afgenomen, toen hij zijn hart verloor aan Cunera, een jonge christen, die hij had gered uit de klauwen van de Hunnen. De koningin voelde zich bedreigd en greep aan de noodrem: ze wurgde Cunera. Deze koninklijke crime passionel was -ook in een wereld zonder tabloids- een drama om van te smullen en verder te vertellen. De legende verhaalt hoe de koningin zich van het leven beroofde door zich hier van de steile helling te storten.

Jachtpartijen

De uit zijn land verjaagde koning Frederik van de Palts en zijn vrouw, de Engelse prinses Elizabeth van Stuart, hielden eeuwen geleden hun drijfjachten met hun gasten op de Grebbeberg. Zij genoten van het vergezicht over het rivierengebied vanaf de Koningstafel. Je kijkt van deze strategische plek boven op de Rijn. De gidsen laten zien waar deze Koningstafel stond, op een heuveltje omringd door lindebomen.